Tâm huyết  Nhóm: Thành viên
Gia nhập: 14-04-2006 Bài viết: 1.063 Điểm: 135 Đến từ: Tân Kỳ Yêu thích: 3 Được cảm ơn 37 lần trong 18 bài.
|
Diễn Châu
Diễn Châu là một huyện ven biển thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Vị trí địa lý
Phía nam giáp huyện Nghi Lộc, phía bắc giáp huyện Quỳnh Lưu, phía tây giáp huyện Yên Thành (tỉnh Nghệ An), phía đông giáp biển Đông. Huyện Diễn Châu nằm cách thủ đô Hà Nội 270 km, cách thành phố Vinh 40 km. Huyện Diễn Châu có đường quốc lộ 1A, kênh nhà Lê, sông Bùng và Đường sắt Bắc Nam đi qua. Diện tích huyện Diễn Châu là 304,92 km², dân số 218.227 người.
Đơn vị hành chính
Huyện Diễn Châu hiện nay gồm 1 thị trấn và 38 xã là: Diễn Ngọc, Diễn Bích, Diễn Thành, Diễn Hùng, Diễn Yên, Diễn Đồng, Diễn Thái, Diễn Hải, Diễn Kỷ, Diễn Mỹ, Diễn Phúc, Diễn Trường, Diễn Lâm, Diễn Xuân, Diễn Phong, Diễn Hồng, Diễn Hoa, Diễn Hạnh, Diễn Tháp, Diễn Phú, Diễn Liên, Diễn Thịnh, Diễn Kim, Diễn Hoàng, Diễn Thọ, Diễn An, Diễn Bình, Diễn Minh, Diễn Nguyên, Diễn Lợi, Diễn Vạn, Diễn Thắng, Diễn Cát, Diễn Trung, Diễn Tân, Diễn Lộc, Diễn Hạnh, Diễn Quảng và Diễn Đoài.
Lịch sử
- Thời Hùng Vương, Diễn Châu nằm trong Bộ Hoài Hoan. Sau đó, thuộc quận Cửu Chân rồi quận Cửu Đức, quận Nhật Nam;
- Thời nhà Đường:
- Niên hiệu Vũ Đức chia quận Nhật Nam đặt làm Nam Đức châu, Lạo châu, Minh Châu và Hoan Châu,
- Năm Trinh Quán nguyên niên đổi Đức Châu lại làm Hoan Châu, còn Hoan Châu cũ thì đổi làm Diễn Châu;
- Năm thứ 16 bỏ Diễn Châu hợp vào Hoan Châu.
- Nhà Lý: đổi làm trại; năm Thiên Thành thứ 2 (năm 1030) Hoan Châu đổi tên là Nghệ An, Diễn Châu tách khỏi Nghệ An thì đứng riêng làm châu; Nghệ An lúc đó là vùng đất còn lại và tỉnh Hà Tĩnh ngày nay.
- Nhà Trần:
- Năm Long Khánh thứ 3 đổi Diễn Châu làm Diễn Châu lộ, chia Hoan Châu làm 4 lộ: Nhật Nam và Nghệ An nam, Nghệ An bắc, Nghệ An trung, cũng gọi là Nghệ An phủ;
- Năm Quang Thái thứ 10 đổi Nghệ An làm Lâm An trấn, Diễn Châu làm Vọng An trấn;
- Nhà Hồ: đổi Diễn Châu làm Linh Nguyên phủ, cùng với Thanh Hóa, Cửu Chân, Ái Châu gọi là tứ phụ;
- Thời thuộc nhà Minh: Diễn Châu và Nghệ An là 2 phủ riêng biệt;
- Nhà Hậu Lê:
- Phủ Diễn Châu thuộc Nghệ An thừa tuyên rồi trấn Nghệ An.
- Năm Hồng Đức thứ 21 đổi trấn Nghệ An thành xứ Nghệ
Phủ Diễn Châu là một trong 8 phủ của Xứ Nghệ, quản lĩnh 2 huyện: Đông Thành (Yên Thành và Diễn Châu) và Quỳnh Lưu;
- Thời nhà Nguyễn:
- Năm Minh Mạng thứ 12 (1831), tỉnh Nghệ An chia tách thành 2 tỉnh: tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Nghệ An.
Phủ Diễn Châu là một trong 4 phủ của tỉnh Nghệ An, gồm: Đông Thành, Yên Thành, Nghi Lộc và Quỳnh Lưu.
- Ngày nay: Diễn Châu là một huyện của tỉnh Nghệ An.
Truyền thống văn hóa
Khoa bảng và danh nhân
- Trạng nguyên: Trại Trạng nguyên Bạch Liêu, đỗ trạng nguyên cùng khoa với Kinh Trạng nguyên Trần Cố khoa Bính Dần đời vua Trần Thái Tôn, năm 1236. Ông quê ở làng Nguyễn Xá, phủ Diễn Châu, nay thuộc xã Diễn Ninh, huyện Diễn Châu.
- Những dòng họ có nhiều người đỗ đạt: Họ Ngô ở Lý Trai là một dòng họ có nhiều người đỗ đạt ở Diễn Châu, liên tiếp 4 đáđá đỗ 5 tiến sĩ. Ngoài ra còn có nhiều dòng họ có nhiều người đỗ đạt khác như dòng họ Đặng ở Nho Lâm, dòng họ Cao ở Cao Xá. Những tên tuổi đại khoa của Diễn Châu được biết đến như Ngô Trí Tri, Ngô Trí Hòa, Đặng Văn Thụy, Nguyễn Xuân Ôn, Cao Xuân Dục,.. Những nhà cách mạng nổi tiếng như: Phùng Chí Kiên,...
- Những người nổi tiếng ngày nay có: Giáo sư Lê Duy Thước; Giáo sư Triết học Cao Xuân Huy, Nhà văn hóa dân gian_Giáo sư Cao Huy Đỉnh (giải thưởng Hồ Chí Minh), Giáo sư_nhà ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo, Hồ Xuân Hùng, Bộ trưởng Trương Đình Tuyển, nhạc sĩ Đặng Ngọc Long ,nhà văn Bảo Ninh, nhà thơ Thái Bá Tân, Giáo sư, TSKH Lê Hùng Sơn (Đại học Bách khoa Hà Nội) nhà thơ
Tú Sót...
Đấu vật
Diễn Châu là vùng đất có rất nhiều lò vật và nhiều đô vật có tên tuổi. Hầu như ở xã nào cũng có làng có lò vật. Nho Lâm có lò vật lớn, Hậu Luật, Trung Phường, Vân Tập, Hạnh Kiều, Thư Phủ, Bút Trận, Vạn Phần, Kim Lũy, Đông Câu, Hữu Bằng, Lý Nhân, Thanh Bích, Kỳ Ngãi,...đều có lò vật. Đô vật có tiếng nhất ở Diễn Châu là ông Phó Ngà, ởng ng Thư Phủ, thuộc xã Diễn Thái hiện tại. Ông ăn rất khỏe, một bữa ông ăn hết ba mươi nồi cơm và ba cái thủ lợn. Có rất nhiều giai thoại xung quanh đô vật này. Một đô vật khác cũng có tiếng khác là Nguyễn Ngọc Chấn, quê ở làng Nho Lâm, từng làm Tri phủ Kiến Thụy nên mọi người thường gọi là ông Phủ Kiến. Ông rất khỏe, làm việc giỏi như ông Phó Ngà. Một mình ông ăn hết cả thúng cơm với rá cà muối và nhổ mạ cho dư mười người cấy. Có kẻ đi buôn mật, gánh hai chum mật để tỉ thí, khi thấy ông nâng bổng một con trâu mộng lội qua sông, liền biếu ông cả hai chum mật ấy rồi về. Có lần ông đã ôm một đô vật sừng sỏ của Nghi Lộc vứt ra khỏi đấu trường làm cho người này phải bỏ hẳn cả nghề làm đô vật.
Nhân vật lưu truyền trong dân gian
Nhiều nhân vật xuất xứ từ Diễn Châu được dân gian lưu truyền qua những mẫu chuyện và sự tích gắn liền với họ. Đó là những người đại diện cho dáng vóc, tâm hồn con người đất Diễn: Cần cù, khỏe mạnh, lạc quan, yêu đời, yêu quê hương đất nước.
- Truyện ông Mân Nhụy: Truyện cười của ông Mân Nhụy mang sắc thái châm biếm nhẹ nhàng, sâu sắc. Tiếng cười của ông luôn hướng mũi dùi vào tầng lớp quan tham vô lại và đứng về phía nhân dân lao động.
- Truyện ông Cố Bợ: Ông Cố Bợ là một nhân vật thần thoại. Ông Cố Bợ tượng trưng cho thần Lửa. Tương truyền, khi màn đêm buông xuống, ông cố Bợ đi về hướng Đông, lật ngửa cái nón xuống biển làm thuyền, dùng cành cây làm mái chèo, chèo tới chỗ mặt trời mọc và lấy lửa về cho mọi người.
- Truyện ông Chẹm: Ông tên thật là Nguyễn Ngọc Thư. Cả xã Nho Lâm gọi ông là ông Chẹm. Ông Chẹm có sức khỏe hơn người. Những mẩu chuyện lưu truyền về ông thường gắn với các hành động tham gia các phong trào yêu nước của ông. Ông sống vào nửa sau thế kỷ 19, đã từng tham gia phong trào Giáp Tuất (1874), Phong trào Cần Vương (1885).
- Truyện ông Chắt Vạn: Ông Chắt Vạn người làng Trung Phường, nay thuộc xã Diễn Minh. Ông là người khí khái, thấy việc nghĩa thì làm, vừa có gan vừa có trí làm bao kẻ quyền thế sợ xanh mặt. Những chuyện kể về ông không ít. Có lần, ông đã đối diện với Chánh tổng người làng Sơn (tức làng Trường Sơn nay là xã Sơn Thành huyện Yên Thành) chuyên đi hiếp đáp dân lành, làm cho nó phải van lạy xin chừa.
Danh lam thắng cảnh
Trên các phương tiện thông tin đại chúng, người ta thường gọi Diễn Châu bằng cái tên mỹ miều là viên ngọc của du lịch Nghệ An. Thật vậy, trong số 8 cảnh đẹp của "Đông Yên Nhị Châu" thì có 6 cảnh đẹp thuộc về Diễn Châu. Đó là Dạ Sơn linh tích (Dấu thiêng núi Mộ Dạ), Cao Xá long cương (Gò rồng Cao Xá), Bùng Giang thu nguyệt (Trăng thu trên sông Bùng), Bích Hải quy phàm (Cánh buồm về cửa Bích), Thiên uy thiết cảng (Kênh sắt oai trời), Diễn Thành thạch bảo (Thành đá phủ Diễn Châu).
- Đền Cuông: Vào năm 208 trước công nguyên, do đánh thua Triệu Đà, Thục An Dương Vương đã cùng công chúa Mỵ Châu chạy nạn. Đến bãi biển cửa Hiền, xã Diễn Trung, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, ngài đã giết chết con gái Mỵ Châu và tuẫn tiết dưới chân núi Mộ Dạ. Nhân dân đã lập đền thờ ngài ở đó. Thế núi Mộ Dạ đứng xa xa giống như một con Công khổng lồ đang múa, hai cánh giang rộng tới các dãy núi khác, đầu công chính là nơi tọa lạc của đền thờ An Dương Vương, nhân dân gọi đền này là đền Cuông, Cuông là tiếng địa phương. Đền Cuông còn được gọi là đền Công. Đền Cuông được kiến trúc theo hình chữ tam, có 3 tòa Thượng, Trung, Hạ, xung quanh có nhiều cây cổ thụ um tùm xanh tốt, trông rất cổ kính và linh thiêng. Đền nằm bên quốc lộ số 1A thuộc xã Diễn An, cách thành phố Vinh khoảng 30 km.
- Cửa Hiền: Phía bắc chân núi Mộ Dạ là bãi biển cửa Hiền. Tại đây có miếu nàng Mỵ Châu. Bãi biển cửa Hiền là một bãi biển tương đối hoang sơ, có rất nhiều hòn đá nhô lên giống như con cá biển gọi là bãi đá Ngư Hải, trong đó có một phiến đá rất cao, to và bằng phẳng lưu truyền là bàn cờ tiên. Đây là khu vực duy nhất của Nghệ An không có gió Tây Nam nóng bỏng vào mùa hè.
- Cao Xá Long Cương: Thực chất đây là một bãi sò lớn thuộc địa phận hai làng Hương Cái và Tiên Lý, kéo dài từ Nam chân núi Mộ Dạ đến sông Ông Phùng. Sóng biển đánh vỏ sò lâu ngày chất thành đống, tạo thành những cồn bãi cao, sâu đến 4-5 thước. Gò rồng Long Cương chạy dài, cao lên ở phía gần ven biển, chiều dài chiếm khoảng 2/3 huyện Diễn Châu.
- Biển Diễn Thành: Bãi biển Diễn Thành là bãi biển nằm gần ngã ba Diễn Châu và dọc trục đường quốc lộ 1A. Đây là một bãi biển rộng, cát thoai thoải, nước trong xanh, phía trên là những dãy phi lao ngút ngàn. Bãi biển Diễn Thành cách đền Cuông cửa Hiền khoảng 15 km về phía Bắc. Bãi biển này đang nhận được nhiều quan tâm của các tổ chức xã hội và khách du lịch.
- Hồ Xuân Dương: Hồ Xuân Dương, hay còn gọi là Đập Xuân Dương, là một hồ nước rất lớn được ngăn bởi hai ngọn núi là rú Mụa và rú Bạc, thuộc xã Diễn Phú. Đây là nguồn cung cấp nước chủ yếu cho các xã ở phía nam Diễn Châu. Xung quanh hồ là nhiều rừng thông và cây cổ thụ đã được nuôi giữ nhiều năm, cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, có nhiều hang động và khe núi quyến rũ làm rung động lòng người.
- Lèn Hai Vai: Lèn Hai Vai thuộc xã Diễn Minh, còn gọi là Lưỡng Kiên Sơn, vì đứng xa xa trông giống như một chàng dũng sĩ hiên ngang. Chúa Trịnh Tĩnh Vương gọi núi này là Di Lặc Sơn. Trong lèn có nhiều hang động như: hang Thần Đồng, hang Cố Nguyên, hang Dơi, hang Khòm, hang Chuồn Chuồn, hang Cá Chép... Ngày nay, lèn Hai Vai vẫn còn giữ được nét cổ kính và gắn với nhiều sự tích. Có tích nói rằng quan Khánh Lý Hầu Nguyễn Trung Ý, người Kẻ Dặm, làm quan nhà Lê, sau theo Tây Sơn. Khi Gia Long lên ngôi, ông không phục, về Lèn Hai Vai dạy học trong một hang đá. Nhiều học trò của ông thành tài, sau này hang đó gọi tên là hang Thần Đồng.
- Bùng Giang Thu Nguyệt: Sông Bùng bắt nguồn từ một cái đầm ở xã Vân Hội, chảy đến thôn Phùng Xá, xã Tiên Lý, dần dần rộng ra tạo thành dòng sông nên gọi là sông Bùng. Vào mùa thu trăng sáng, mặt sông phẳng lặng, ánh sáng tỏa trên mặt nước lăn tăn, tạo thành hàng ngàn mâm bạc sóng sánh, gợi tình.
Lễ hội trun tn thống
- Lễ Hội đền Cuông: Địa điểm: Xã Diễn An, km 30 trên đường 1A Vinh - Hà Nội. Lễ hội diễn ra trong vòng ba ngày 14-15-16 tháng 2 âm lịch hàng năm để tưởng nhớ vị Vua đã có công sáng lập nên quốc gia Âu Lạc.
- Phần lễ: Chiều 14 tháng 2 âm lịch: Lễ yết cáo; đêm 14 tháng 2 âm lịch: Lễ yên vị; sáng 15 tháng 2 âm lịch: rước kiệu từ đình Xuân Ái, Diễn An và nhà thờ họ Cao, Diễn Thọ ra đền Cuông.
- Phần hội: Diễn ra từ ngày 15 tháng 2 đến hết ngày 16 tháng 2 âm lịch gồm các trò chơi dân gian như chọi gà, cờ người, vật, đánh đu,... cùng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao như hát chầu văn, thi nét đẹp đền cuông, bóng bàn, kéo co, chọi gà, leo núi,...
Làng nghề
Diễn Châu là một huyện có rất nhiều làng nghề truyền thống. Một số làng nghề phổ biến như nghề rèn ở Nho Lâm, nghề đúc đồng ở Tây Tháp, nghề hát tuồng ở Lý Nhân,...
- Tây Tháp: Đúc đồng.
- Diễn Kỷ: Đúc Lưỡi cày.
- Phương Lịch: Dệt vải, nuôi tằm, làm tơ lụa.
- Thanh Bích, Trang Thung: Đóng thuyền.
- Vạn Phần: Nước mắm.
- Văn Tập, Trung Phường: Nung vôi.
- Đệ Nhất: Nề.
|
|
- Nho Lâm: Luyện quặng sắt, rèn, đan rổ.
- Tràng Thân: Mộc.
- Hoàng La: Bện võng.
- Tiền Song: Chắp gai đan lưới.
- Phong Phú Trung: Dệt trủ.
- Đông Xương: Đóng cối xay.
- Đông Tháp: Làm vàng vó, dệt vải, làm hương.
|
|
- Yên Vinh: Làm trống.
- No Nê: Đan bị.
- Yên Sở: Nón, hương vàng, đồ mã...
- Phú Hậu: Dệt chiều.
- Bút Trận, Thư Phủ: Mía mật.
- Diễn Bích, Diễn Ngọc, Diễn Vạn: Làm muối.
- Mới Nu, Diễn Mỹ, Thừa Sủng, Lý Nhân: Hát tuồng.
- Xuân Viên, Yên Sở: Làm nón.
|
|
|
Liên kết ngoài
hanami_xakura39220.6095949074  Trường Hàn Ngữ Kanata - Trung Tâm Ngoại Ngữ Sara Vinh Tuyển Sinh KLPT Đi Xuất Khẩu Lao Động Sang Hàn Quốc, Khai Giảng Vào Đầu Tháng 6/2011, Nhận Đăng Ký Học Tại Trung Tâm Ngoại Ngữ Sara Vinh, Số 2 Đại Lộ Lê Nin.Thành Phố Vinh 0383.525.558, email kanata_vinh@yahoo.com.vn, Giảm 20% Cho 100 Học Sinh Đăng Ký Đầu Tiên
|